دیفای یا امور و سیستم مالی غیر متمرکز مفهومی بسیار مهم در بلاک چین و ارزهای دیجیتال، به ویژه اتریوم، محسوب میشود. اما دیفای – DeFi چیست؟
متمرکز بودن جزو ویژگیهای جدانشدنی بازار مالی سنتی است. منظور از «متمرکز»، کنترل و تصمیمگیری درباره پول یک کشور توسط مسئولان و بانک مرکزی است. به عبارت دیگر جریانات مالی یک کشور به طور متمرکز توسط مقامات دولتی و سیاسی همانجا کنترل میشود؛تصمیمگیری درباره چاپ پول، جریان و عرضه پولها و دیگر موارد همگی بر عهده آنها قرار دارد. اما با ظهور مفاهیمی همچون دیفای – DeFi این نحوه مدیریت رفته رفته تغییر خواهد کرد.
داخل سیستم مالی سنتی که اکنون حاکم بر دنیا است، مردم اختیار داراییهای خود را به منظور دریافت سود به نهادهایی نظیر بانکها میدهند، نهادهایی که همچنان در بالادست، تحت اختیار دولت و به عبارتی افراد خاصی قرار دارد. مشکل چنین سیستمی قرارگیری کنترل آن به طور متمرکز در اختیار افرادی خاص محسوب میشود. این متمرکز بودن، ریسک خطرات ناشی از آن را به شدت افزایش میدهد. یکی از راهکارهای جایگزین که مشکلات سیستم مالی سنتی را برطرف کرده است، سیستم مالی غیرمتمرکز یا همان دیفای – DeFi اتریوم به شمار میرود. اما این مفهوم چه تاثیری بر حوزه بلاک چین و ارز دیجیتال خواهد داشت؟
اگر با ایده «سیستم مالی غیر متمرکز» مخالف بوده و تصور میکنید هر راهکاری نظیر دیفای محکوم به شکست خواهد بود، به مثال زیر دقت کنید:
تصور کنید افراد یا نهادهای کنترلکننده هسته مرکزی سیستم مالی یک کشور، با هدف پشت سر گذاشتن یک بحران مالی، استراتژی (بسیار غلط) چاپ بیرویه و بدون پشتوانه اسکناس را در پیش بگیرند. اتخاذکنندگان این تصمیم ممکن است از عواقب کار خود آگاه بوده یا ناآگاهانه تن به چنین اشتباهی بدهند. البته این موضوع چندان اهمیتی ندارد، چرا که نتیجه در نهایت، شبیه به وضعیت فاجعهبار اقتصاد ونزوئلا خواهد بود!
تصمیم اشتباه دولت ونزوئلا سبب شده مردم این کشور اکنون برای خرید اجناس، پول (بیارزش) را به جای شمارش، وزن کنند!
مسئولان رده بالای ونزوئلا وقتی با کاهش قیمت نفت، همزمان با تحریمهای شدید آمریکا علیه آنها، رو به رو شدند، تصمیم به چاپ و تزریق بیرویه پول گرفتند. حاصل، تورم سالانه 1 میلیون درصدی است! ایده دیفای یا سیستم مالی غیر متمرکز جلوگیری از بروز چنین حوادثی است.
ارزهای دیجیتال راهکاری برای تمرکززدایی از سیستمهای مالی
خرید بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال به شکلی کاملا امن و بدون نیاز به واسطهای نظیر یک بانک صورت میگیرد، در نتیجه فرد قادر به در دست گرفتن کامل کنترل داراییهای خود خواهد شد. نکته اینجاست که با وجود مقبولیت زیاد رمز ارزها نزد افراد و بهتر شدن دید دولتها نسبت به آنها، ارزهای دیجیتال همچنان موفق به غیر متمرکز کردن سیستم مالی سنتی نشده و اول مسیر غیر متمرکزسازی این سیستمها توسط دیفای و دیگر راهکارهای مشابه قرار داریم. اگر منظور از تمرکززدایی توسط آنها را درک نکردهاید، در نظر داشته باشید هماکنون میلیونها ماینر در سراسر دنیا، به شکل همزمان، مشغول استخراج بیت کوین هستند. تولید و صدور BitCoin به همین دلیل بسیار غیر متمرکز است.
دیفای – DeFi به زبان ساده
Decentralized Finance یا همان DeFi به معنی امور یا سیستم مالی غیر متمرکز است. نمیتوان آن را مفهومی کاملا جدید خطاب کرد، اما مدتی است بیشتر بر سر زبانها افتاده و از یک مفهوم صرفا در حد ایده، بسیار بیشتر شکل واقعی و اجرایی به خود گرفته است. دیفای داراییهای دیجیتال، پروتکلها، قراردادهای هوشمند و نرم افزارهای غیر متمرکز بر بستر بلاک چین را شامل میشود. انعطافپذیری بالا و سرعت زیاد پیشرفت و توسعه سبب شده به منظور پیادهسازی DeFi، اکنون شبکه ارز دیجیتال اتریوم بهترین انتخاب به شمار برود. البته این تنها شبکه پشتیبانیکننده از دیفای نبوده و میتوان آن را در بستر پلتفرمهای مبتنی بر بلاک چین بسیار بیشتری نیز پیاده کرد.
یک اکوسیستم مالی باز را تصور کنید که در آن امکان توسعه ابزار و سرویسهای مالی ریز و درشت به شکلی کاملا غیر متمرکز بر بستر بلاک چین، به راحتی فراهم است. به خاطر استفاده از فناوری بلاک چین به راحتی میتوانید به ترکیب، اصلاح و یکپارچهسازی این سرویسها بپردازید. میتوان این اقدام را به سر هم کردن یک لِگو تشبیه کرد! به عنوان نمونه، اکنون شبکه بلاک چین اتریوم برنامههای جذابی نظیر سیستم بانکی غیر متمرکز، سیستم پرداختی غیر متمرکز، سیستم وامدهی غیر متمرکز و مواردی دیگر را شامل میشود. نکته بسیار جذاب در این رابطه که شما را بیشتر با مزایا و کاربردهای دیفای آشنا خواهد کرد، متصل بودن تمامی این سیستمها به یکدیگر محسوب میشود.
نگاهی به مزایای دیفای یا سیستم مالی غیر متمرکز
نیاز سیستم مالی سنتی به نهادهای متمرکزی مثل بانکها غیر قابل انکار است، اما پلتفرمهای حوزه دیفای نیازی به واسطههای این چنینی ندارند. این پلتفرمها، کدهای کامپیوتری بوده و در صورت بروز اختلاف، مشکل را حل و فصل میکنند. این کدها همچنین به کاربران اجازه میدهند بر دارایی خود، کنترل و نظارت کاملی داشته باشند. نتیجه، کاهش هزینهها و کارمزدهای استفاده از سرویسهای مالی و خلق یک سیستم مالی بدون اصطکاک است.
بحث بعدی مزایای بهره برده از بلاک چین در DeFi است. سیستم مالی غیر متمرکز بر بستر بلاک چین پیادهسازی شده و به همین دلیل بخش زیادی از ایرادات مربوط به امنیت از بین خواهند رفت. تمام دادههای متعلق به این اکوسیستم روی بلاک چین ثبت شده و هزاران گره حاضر در شبکه آنها را دریافت خواهند کرد. این ساختار سبب میشود امکان سانسور و دستکاری غیر قانونی از بین رفته و خطر متوقف شدن سرویسها به صفر برسد.
یکی دیگر از ویژگیهای حائز اهمیت اکوسیستم باز و آزادی نظیر دیفای آسان بودن دسترسی به آن برای افرادی مواجه با یک سری محدودیت در داد و ستد از طریق سیستمهای بانکی عادی است. به عبارتی افرادی که به دلایلی نظیر تحریمها، برای دسترسی به سرویسهای مالی محدودیت دارند، راهکاری جدید پیش پایشان قرار خواهد گرفت.
اتکای سیستم مالی سنتی کنونی به واسطهها، که با فعالیتهای خود سود به دست میآورند، سبب شده خدمات آنها معمولا در مکانهای دارای قشر کمدرآمد، وجود نداشته باشد. DeFi همانطور که در بالا به آن اشاره کردیم هزینهها را به شدت کاهش داده و امکان بهره بردن از خدمات پولی و مالی را برای گستره بیشتری از افراد فراهم میکند. یکی از مهمترین دلایل دستیابی به این توانایی، کوتاه شدن دست واسطهها است.
بررسی کاربردهای DeFi
دیفای ابتدای مسیر پیشرفت قرار داشته و هنوز استعداد واقعی این ایده شکوفا نشده است. با این حال، بر اساس ویژگیها و پتانسیلهای ذاتی این اکوسیستم، میتوان به بررسی کاربردهایش در آینده نه چندان دور پرداخت. توجه به این ویژگیها سبب میشوند جذابیت دیفای برای افراد، نهادها و سازمانها افزایش پیدا کرده و گسترش آن سرعت بیشتری بگیرد.
تسهیل وامدهی و استقراض
وامدهی جزو محبوبترین پروتکلهای پلتفرمهای بستر دیفای به شمار میروند. برای وامدهی شفاف و آزاد، در مقایسه با سیستمهای اعتباری سنتی فعلی، میتوان مزیتهای متعددی شمرد. به عنوان نمونه باید به توافق سریع و بدون دردسر، نبود نیاز به ضامن یا چک اعتباری و همچنین امکان بهرده بردن از دیگر داراییهای دیجیتال به عنوان وثیقه نام برد. تصور کنید دارایی اتریوم شما، تبدیل به وثیقهای برای دریافت وام در قالب یک ارز دیجیتال دیگر شود!
پروتکلهای ارائه وام بر بستر بلاک چینهای عمومی پیادهسازی شده و همه اعتماد ضروری از طریق کلیدهای دیجیتالی تامین میشود، در نتیجه نیازی به ارائه مدارکی خاص برای جلب اعتماد نیست. این ویژگی سیستم مالی غیر متمرکز یا دیفای دریافت وام را بسیار راحت کرده است. استفاده از بلاک چین از طرفی سبب میشود خطرات مرتبط با افراد درگیر در یک قرارداد برای وامدهی و یا استقراض کاهش پیدا کند. نباید فراموش کرد به لطف بهره بردن از BlockChain فرآیندهای مرتبط به مراتب سریعتر و ارزانتر انجام شده در دسترس افراد بیشتری قرار خواهند گرفت.
ییلد فارمینگ را به عنوان یکی از مهمترین و بهترین روشهای درآمدزایی در حوزه دیفای میشناسند. در یکی از مطالب آتی به طور مفصل به بررسی این مفهوم خواهیم پرداخت.
توسعه خدمات بانکی – پولی
بر اساس تعریف، برنامههای اکوسیستم دیفای در دسته سرویسهای مالی قرار گرفتهاند، به همین دلیل خدمات بانکی و پولی را باید از جمله زمینههای کاربردی برای آنها قلمداد کرد. این سرویسها نظیر صدور استیبل کوینها، رهن و بیمه است.
بلاک چین هنوز در مرحله بلوغ قرار داشته و به رشد و شکوفایی عظیمی که تحلیلگران برای این فناوری متصور شدهاند، دست پیدا نکرده است. با توجه به وضعیت کنونی تکنولوژی نام برده، نیاز مبرمی به وجود ارزهای باثبات حس میشود. این ارزها معمولا به صورت یک به یک توسط داراییهای دنیای واقعی پشتیبانی میشوند. با توجه به این موضوع که قیمت ارزهای دیجیتال با نوسان بالایی همراه است، استیبل کوینهای الکترونیکی مثل خرید تتر قادر هستند به عنوان پول نقد (از نوع دیجیتالی) در داد و ستدهای روزمره به کار بروند. نکته مهم درباره چنین پول (با ثباتی)، نبود هیچ گونه نهاد نظارتی متمرکزی محسوب میشود. از دیدگاه دیفای – DeFi، این ویژگی فوقالعادهای است.
بازار (Market Place) غیرمتمرکز دیفای
برنامههای قرار گرفته در این دسته میتوانند به منظور ارزیابی چالشبرانگیز باشند، چرا که این قسمت از دیفای پتانسیل زیادی برای نوآوری در حوزه مالی دارد. صرافیها غیرمتمرکز (DEX ) جزو مهمترین برنامههای سیستم مالی غیر متمرکز محسوب شده و این پلتفرمها به کاربران خود اجازه میدهند داراییهای دیجیتالی خود را بدون وجود واسطه برای تامین اعتماد (مانند صرافیها)، مبادله کنند. معاملات به شکل مستقیم بین والتهای افراد، از طریق قراردادهای هوشمند، صورت میگیرند.
صرافیهای غیر متمرکز به خاطر داشتن ساختاری منحصربهفرد، کارمزد کمتری از تراکنشها در مقایسه با صرافیهای متمرکز دریافت میکنند. همچنین به خاطر پتانسیل این برنامهها، بعید نیست شاهد معامله سهام شرکتها در آیندهای نزدیک از طریق این صرافیها، بین افراد، باشیم.
ارتباط دیفای و اتریوم
همانطور که گفتیم شبکههای مبتنی بر بلاک چین متعددی میتوانند DeFi را پیادهسازی کنند، اما در این بین، اکنون شبکه اتریوم پیشتاز است. انتظار داریم بعد از این که اتریوم 2 عرضه شد، قابلیتهای بستر نام برده برای میزبانی از قابلیتهای دیفای باز هم افزایش پیدا کند. به این ترتیب جایگاه شماره یک Ethereum در اکوسیستم دیفای بیشتر از قبل تثبیت خواهد شد. اکنون برنامههای مالی زیادی بر بستر اتریوم ارائه میشوند که در تصویر زیر، به بخشی از آنها اشاره شده است.
این برنامهها سیستمهای پرداخت، صرافیها، زیرساختها، بازار مشتقه، سرویس بیمه، سرویس اعتباری وامدهی و دیگر موارد را شامل میشوند. رقبای اتریوم در DeFi ایاس و ترون محسوب میشوند. ویژگی رقابتی در آنها، داشتن سرعت تراکنش و مقیاسپذیری بالا است.
منبع: cityam
وبلاگ شخصی پیمان